သတင်းအစုံဖတ်နိုင်ရန် Wunzup News Blog သို့သွားပါ👇👇

Ad 300x250

Breaking

Showing posts with label Sumroi. Show all posts
Showing posts with label Sumroi. Show all posts

18 August, 2018

7:30 PM

ပန္းအိုး (Just For Fun Reading)

ပန္းအိုး (Just for fun reading)
vase


ေယာက္်ားကသူ႔မိန္းမလက္ကိုဆြဲၿပီး

"လာ၊အခန္းထဲခဏသြားရေအာင္" 

ဆိုၿပီးေမွာင္မိုက္ေနတ့ဲအခန္းထဲကိုေခၚသြားလိုက္တယ္။မိန္းမလုပ္သူ

"ေမာင္၊ ဘာလုပ္တာလဲ" 

လို႔ေျပာယင္းန႔ဲဘဲသူ႔ေယာက္်ားဆြဲေခၚရာအခန္းထဲကိုလိုက္သြားေတာ့တယ္

အခန္းဝေရာက္ေတာ့ယာက္်ားကမိန္းမကိုမ်က္စိမွိတ္ထားဖို႔ေျပာေတာ့မိန္းမကပိုရင္ခုန္လာတာန႔ဲ

"ေမာင္၊ က်မေၾကာက္တယ္၊ဘာလုပ္မလို႔လဲ"

အဲအခ်ိန္မွာေယာက္်ားကမီးခလုတ္ကိုဖြင့္လိုက္ၿပီး

"ကဲ၊မ်က္စိဖြင့္ၾကည့္လိုက္ေတာ့"

HAPPY BIRTHDAY
BABY
I LOVE YOU MORE THAN I CAN SAY

အခ်စ္ရဲ႕နက္႐ွဳိင္းျခင္းကိုပုံေဖာ္သ႐ုပ္ေဆာင္ျခင္းန႔ဲအတူဘာန႔ဲမွ်ႏႈိင္းဆလို႔မရတ့ဲေပ်ာ္႐ႊင္မႈရနံ႕ေတြသင္းပ်ံ႕ေနတ့ဲအခန္းထဲမွာလင္မယားႏွစ္တည္းတစ္ေယာက္မ်က္ႏွာတစ္ေယာက္စူးစိုက္ၿပီးၾကည့္ေနၾကယင္းသူတို႔ႏွစ္ဦးရဲ႕ပါစပ္ခ်င္းလည္းထိစပ္သြားကာအေနာက္တိုင္းဆန္ဆန္ႏႈတ္ခမ္းခ်င္းစုပ္နမ္းၾကေတာ့တယ္

အဲအခ်ိန္မွာ႐ုတ္တရက္အသံတစ္ခုၾကားလိုက္တယ္။ေယာက္်ားကခ်က္ခ်င္းဘဲမိန္းမကိုတြန္းဖယ္လိုက္ၿပီးအသံၾကားတ့ဲကိုၾကည့္လိုက္တယ္။ စိတ္လႈပ္႐ွားၿပီးေဒါသအသံန႔ဲမိန္းမကိုေျပာလိုက္တာက

"မင္းဘာလုပ္လိုက္တာလဲ" "သြားၿပီကြာ"

အျဖစ္ကဒီလို၊နမ္း႐ွဳပ္ၾကယင္းအ႐ွိန္တက္ကာမိန္းမလက္န႔ဲေဘးနားစားပြဲေပၚကပန္းအိုးေလးက်ကြဲသြားတာ

"႐ွင္ကဘာမို႔လို႔အဲဒီပန္းအိုးေလးကိစၥန႔ဲဒီေလာက္ေတာင္ျဖစ္ေနရတာလဲ"

"ေတာ္ၿပီကြာ၊မေျပာန႔ဲေတာ့"

ဆိုကာေယာက္်ားကအခန္းထဲကေနထြက္သြားလိုက္တယ္

မိန္းမျဖစ္သူခမ်ာဖေယာင္းတိုင္မီးမထြန္းညႇိရတ့ဲေမြးေန႔ကိတ္ေနအတူအခန္းထဲမွာက်န္ရစ္ခ့ဲရ႐ွာတယ္

အခန္းရဲ႕အျပင္ဧည့္ခန္းမွာငုတ္တုတ္ထိုင္ေနလိုက္တ့ဲေယာက္်ားျဖစ္သူရဲ႕စိတ္န႔ဲႏွလုံးထဲမွာေတာ့က်ကြဲသြားတ့ဲပန္းအိုးအေၾကာင္းကလဲဲြၿပီးက်န္တာဘာတစ္ခုမွ်မ႐ွိေတာ့ပါ။

ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့အဲဒီက်ကြဲသြားတ့ဲပန္းအိုးဟာသူ႔အယင္ရည္းစားေဟာင္းကမဂၤလာလက္ဖြဲ႕အေနနဲ႕ေပးထားတ့ဲပန္းအိုးျဖစ္ေနလို႔ပါ။

Zau Nan Lagai

11 December, 2017

1:31 PM

" Hkristmas Sama " hte Myu Tsaw Brang (Ga Shagawp )


Hkristmas Sama

-Mahkup Saiwan Mawng,
Hkristmas Namchyim rawng.
-Kashung La ai December,
Hkristu Shangai ai Shata.
-Mungkan Masha yawng Kabu,
Sinpraw Shagan Mung dan pru.


-Nshung Hkristmas ndai ten hta,
Buga Shara shagu hta wa.
-Chying bau Shup sheng ngoi garu,
Hkristmas Mungga Madat lu.
-Aga...! Ya ngai Wp Shadang la,
Magam lit hte hkawm sa ra.
-Buga na Myu sha yawng,
Hkristmas poi hta rau mahkawng.


-Shanhte kade pyaw yang pyaw,
Ngai gaw Mungdan maga hta law.
-Nshung Numri a lapran,
Majan manghkang hpe hparan.
-Lum Lum hpun na nba nlu,
Laknak hte Plastic ginsum hta chyu.
-Na na hkring sa Aten nlu,
Shawng lam majan pa hta chyu.
-Bumlang hkaraw hkashi hka nu,
Puba jamjau salat pru.


-Kade jamjau puba tim,
Tai hpyen hpe ngai shawng htim.
-Ngai shakut ai Nye a arang,
Myu sha ni a simsa lakang.
-Mungdan Simsa ai shani she,
Hkristmas poi bai lawm na re.
-Myusha ni yawng Simsa u ga,
Tai hpyen wa hpe Ninghkap shingla.


-Kawsi Hpang gara Nye a shawng lam,
Mungdan Simsa lam she shawng tam.
-Buga na Nu ni, Wa ni e,
Kyu hpyi karum marit ngai hpe le.
-Yesu shangai ladaw gu,
Mungkan masha yawng kabu hkinlum lu.
-Ngai Myutsaw brang wa pyaw lam nmyit,
Magam bungli lam hta lam n yit.


-Mungdan lu na grau sharawng,
Hkristmas ten hta kaduk rawng.
-Hkristmas ten mung nsim sa,
Tai hpyen gap na Laknak magra.
-Bum Marawn Sumshi lai,
Hka Nu Latsa mung rap di sai.


-Myu sha ni e hkumhkrit mu,
Nanhte a matu shakut na ngu.
-Numri Hkyen tawng a lapran,
Majan Masing hpe she gran.
-Myu sha ni a makawp tai,
Myutsaw Brang ngai rawt sa sai.


-Ningsin Nhtoi nlata,
Kashung la tim bungli kang ka.
-Mung shawa a matu rai sai,
Yawng hpe shakram dat nngai.....


Kachai soldier A.R.M
9.12.2017 myu tsaw kasa (Wechat)

09 March, 2016

12:30 PM

U Kataw (Hkataw) A Majaw Lagat Si Nsha Lu

             
N dai U gaw mau mwi hta lawm ai u mying hte n bung ai.
                                         

Jinghpaw maumwi ni law law hta 'Manau' byin wa ai lam hpe 'U' ni kaw na sharin la ai re nga nna hkai ma ai.  Jinghpaw or Chyinghpaw amyu ni dusat a npu de Mali Hku Ning-awn a prat hta nga lai wa yu sai. Dai kaw nna she Hkrang Hku Ning-awn gaw Nat ni a npu de bai woi shang nna Nat jaw sha ra sai. Sasana sara ni bai du nna Yesu a npu de shang wa ai gaw ya shaning 200 nhpring shi nga ai.
Mali Hku Ning-awn a prat hta, U ni Lagat si myin ai ten 'Manau' shawng dum nna she sha gaw, nga nna myit ma ai da. Raitim, Manau garai ndum ai ten kaw nna dai Lagat si hpe di sha taw masai lam chye lu ai. Rai timung, dai Lagat si hpe myit myi asim, simsa ngwi pyaw lam jahting nna nsha lu ma ai. Dai lam hpe shabyin ai gaw 'Informal Intellegence 'U Kataw' rai nga ai. Namsi nnan sha di sha hpang wa sai nga ai hte rau, U Kataw gaw 'hpyen -hpyen -hpyen' nga jahtau dat dat di wu ai. Shi gaw 'U Galang' sa wa ai hpe mu nna jahtau dat ai srai nga lu ai, shaloi kaga U ni ma hkra kalang ta 'sumwum' nam htat ai hpun kata de pyen shang mat wa wa rai nna asak lawt ma ai.
Raitim, dai U ni ma hkra gaw hpyen wa hpe galoi mung nmu mada yu ga ma ai. Dai majaw, U ni yawng gaw U Kataw hpe nju wa masai. Namsi atsawm nlu sha ai, hpyen kalang mung nmu yu ga ai, kajawng kaja chyu jahtau ai, sim sim sa sa sha na hpe dingbai dingna jaw ai, ngu nna zuphpawng hta 'Degree' jahkrat nhtawm U Kataw hpe 'Mung-nun' ga de gawt kau manu ai da. (Myen ni Meza de n kaja ai ni hpe sa kau ai zawn).
Dai hpang kaw nna gaw Lagat si ni hpe grai myit dik let tinang a sumtsaw ni hte shani tup kabreng let di sha ma ai da. Kade nna yang gaw, U ni langai hpang langai yawm wa sai, hpyen wa sa nna langai hpang langai rim sha nga ai hpe kadai mung nmu dat dat di mu ai. Hpun ting hta katsi katsang pyi byin wa sai. Mahkawn hkawn ai ni, dumba dum ai ni, yu ngwi shapyaw ai ni, mahkawn ka ai composor ni yawm wa jang npyaw wa masai. Dai shaloi she U Kataw hpe gawt kau ai myit malai lu nna, zuphpawng bai hpawng nhtawm U Kataw hpe gara hku bai shaga na  kasa dat ma ai. U Kataw gaw Mungnun ga na shayi sha hte dinghku de nna dai kaw 'Kataw Taw-mung 'ngu ai Kataw hpe lu nu ai. Lagat Tu mare na U ni kasa dat nna sa shaga yang, ngai hpe 'shingma kaw ba nna woi la ai nrai yang nwa sana' ngu shalu ai da (dai ten nbungli hte mawdaw nnga shi nga ai). Zuphpawng kaw Kataw hpe ba na U bai lata ai shaloi, Ubyit kasha gaw ngai nan ba na re ngu yawng a shawng e rawt tsun ai da. 
Ya Mung-nun ga na U Kataw hpe sa ba la ai shaloi, Ubyit kasha gaw Ma-u she gale mat hkra n gun dat nu ai (dai kaw nna dai ni du hkra Ubyit ma-u shingdu de kap mat sai). Lam lapran e nau ba nna hkring sa ai shaloi mung, hkin du yi kaw she wa hkring ang ma ai majaw, U Kataw a maidang kaw hkindu matsun ju ju nna sai she myang bai rai sai. (U Kataw maidang kaw ya du hkra amun hkyeng tu ai gaw dai masat masa  wa re da). Dai kaw nna gaw, shanhte ni pyaw nga yu sai Lagat Tu mare de woi du wa masai hte, U Kataw gaw U ni yawng a matu hpyen sa wa shagu marawn ya nna asak shalawt ai amu galaw nu ai. Dai hpang kaw nna gaw, U ni yawng hkra langai mung nsi mat ai, n yet mat ai a ngwi apyaw hte lagat si hpe mung lu di sha masai majaw, Manau dum nna she sha hkra rai masai da.. Dai manau hpe Jinghpaw amyu ni kasi la nna dai ni du hkra U ni kaw na sharin la ai 'Manau' ngu ai hpe Wunpawng Jinghpaw amyu ni galaw nga ga ai.
Ya ndai mau mwi a jahtum hpe ginchyum dat yu ga. Wunpawng ginra gaw U Kataw nnga ai ginra zawn byin sai kun? U Kataw tai na matu Sinna ga de hpaji sharin nna bai wa kun ngu yang yawng hkra shim, bai nwa sai. 
1. Hpung a U Kataw tai na matu mung, jawngma langai hpe dat dat, tawm hprang. Marai shi hpe dat dat yawng hkra mat mye, zim zam. Ndai lam hpe bai nhtang sumru yu nngai. Sasana sara Gies tsun da ai ga hte shi ka shana ai American Baptist Mission Ginjaw de ka ai Jinghpaw ni a lam hpe, 'Gies devoted himself to providings Englsih education for his few Kachin students, they would have gone in to high paying jobs in Lower Burma'. 1896 hta Asuya ni Anglo-Vernacular jawng hpaw wa ai shaloi, Jinghpaw ningbaw ni, anhte mung jawng ra ga ai ngu hpyi ai hpe Sasana sara ni gaw nhpaw ya ai. Dai ten hta English jawng Anglo-Vernacular jawng hpaw ya jang, laika chye wa ai hte tinang a buga de nwa ai sha lawu ga de hkrai tawm hprang rai na re, ngu myit ai hpe ya du hkra jaw dum ma ai. (See..Tegenfeltd,  Acentury of Growth, 1974, p. 391.)
2. Ramma tinghkrai shakut shaja ai sak hkrung lam mung dai hte nau nshai nga ai. Maigan du sai kaw nna bai wa na yup mang grai mang tim shanhte hpe dun da ai sumri ni hpe n gang di lu ma ai. Dai majaw, amyu myu ga baw hte asak shalai nna kan bau hkawm nga ma ai. Maigan ga de ndai zawn pru hkawm mat wa ai gaw, amyu wunpawng a galu kaba wa na lam re ngu nkau mi tsun dam tim kaja wa byin wa na maka mi nmu lu nga ai (Japan, Koreas, Thai , Indian hte kaga Asian ni hpe yu u). Buga e nga ai ni mung, maigan de du/ nga mat ai ni hpe kam hpa mai na lam nau nnga nga ai (lai sai sara ni Sinna ga de nga mat sai ni hpe sawn yu u). 
3. Buga kata kaw ningbaw tai nga ai sara ni, du ni, sut su ai ni a prat dep ai nga sat nga sa kumla mung tinang a kasha ni maigan ga kaw du nga hkra shakut ai lam rai nga ai. Kasha masum lu yang masum hte maigan ga kaw lu sa da jang, prat dep ai ni tai nga ai. Maigan ga de kasha ni hpe nlu sa da ai ni gaw myi man kaji hpa byin nga ai. Nta masha langai mi maigan ga de du nga jang kam hpa nlu tim myit dik hpa byin nga ai.
4. Maigan ga kaw du nga sai ni mung, tinang a kanau, kana, kahpu langai ngai hpe bai shaga lu yang she dai wa mung awngdang ai sak hkrung lam lu ai zawn byin nga ai. Maigan ga du tim, tinang a jinghku langai pyi nlu shaga la ai ni gaw anya ai ni tai wa sai. Sara ni mung, tinang lung da ai jawng ni hta jawngma langai bai nlu shaga bang da jang madang ndep ai wa tai nga ai. Shaga bang lu ai ni mung, sawn yu nna tinang hte ni htep let daw ang ai ni hpe she myit ya nga ai.
5. Nkau mi maigan ga de shaning na na hpaji sharin la nna bai wa ai shaloi, tinang sharin la ai hpaji ni hpe buga hte atsawm sha adaptation nlu galaw jang, buga e nga ai ni hte chya hkat nna nmai lang akyu npru ai hku mu mada wa ma ai. Buga kaw na ladat ni hpe gram lajang ra ai ngu tim, galai shai wa hkra woi awn ai ni a matu tsang hpa pyi tai nga ai. 
6. Maigan ga de du mayu nna chyum jawng lung ai ni law wa sai. Matsan masha ni hte rau tsap nna Karai Kasang kaw ap nawng da let magam bungli galaw ai lam gaw hpung woi ni a matsun gindai raitim, dai hku galaw ai masha dai ni ten hta grai nlaw mat sai. Dai majaw, chyum jawng lung ai / awng pru ai shaning shagu tsa  lam raitim, nlaw la ai wunpawng ginra hta sara nlaw hkraw ai, sasana maden na matu sara npru wa hkraw ai.


Lahta e tsun ai lam ni gaw U Kataw a majaw namsi nlu sha ai, U Kataw a majaw asak law law si mat ai , U Kataw a majaw pyaw, Ubyit a ma-u gale kau, Jinghpaw ni Manau htunghkring lu la re ai lam nkau mi hpe Jinghpaw mau mwi kaw na sharin la  lu ai lam rai nga ai. Ndai prat hta Wunpawng sha ni a matu U Kataw tai ai ni naw ra na kun? Kadai ni gaw U Kataw tai nna, kadai ni gaw gau kau, dut kau mayu ai ni rai na kun? U Kataw zawn re ai nga ra na kun? dai ni na U Kataw gaw kaning re ai ni hpe ngu mai na kun? ngu ai lam ni hpe ganang ga du nga ai Wunpawng sha ni raitim mai myit yu na nhten? ngu ga saw dat nngai...

http://bumsinwakachin.blogspot.com/

11 July, 2015

7:51 PM

WUNPAWNG SHA NI HPE HKRAT SUM SHANGUN AI CHYAHKYI  LAIKYANG


photo -  overseaskachinassociation21.blogspot.com1124 × 666Search by image


Chyu rum ai Wunpawng sha ni mungkan ga ntsa tut e grin nga lu nna, uphkang lam, sut masa lam, hpaji lam, makam masham lam ni hta rawt jat galu kaba wa lu na matu ya ten hta nji n-gu shakut shaja nga ra ai ten rai nga ai. Amyu sha langai galu kaba wa lu na matu, jahkum shatsup ra ai lam ni law law nga ai zawn, kashin kau ra ai, tsan kau ra ai, kabai kau ra ai lam ni mung nga nga ai. Wunpawng sha ni gaw jau gawng amyu, nam mali kata e ashu ashan tam gyam ai hta kung kyang nga ai hte maren, lai wa sai ten hta, Kaji Kawa ni gaw, ‘shinggyim masha ngu ai ni a myit mang ai lam gaw dusat ni a laikyang hte bung ai’ ngu nna tsun ma ai. Du sat yam nga hpan law law nga ai kaw na, Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw Chyahkyi hte bung ai ngu nna kaji kawa ni tsun sharin lai wa sai hpe Jinghpaw Ga Malai ni hta mu lu nga ai.

Wunpawng sha ni a laikyang hpe, “Chyahkyi sau sau ai” ngu ai ga malai hte sharin ai gaw daini du hkra rai nga ai. Chyahkyi ngu ai gaw galoi mung sau n rawng ai; kalang lang sha sau rawng ang ai majaw rai nga ai. Wunpawng sha ni a laikyang hpe ntsa lam maram yu yang, hpang de byin wa na lam a matu tau hkrau myit mang yu nna hkyen lajang da ai lam n nga ai. Ang katut ra ahkyak wa ai hte kyin tut jamjau wa ai shaloi she, tin shapun rai, ma-u ma-a nga hkawm chye ai majaw, dai ga malai hpe shagawp tsun wa ai rai nga ai. Bai, amu magam bungli langai hpe masing jahkrat nhtawm, mangan nga hkra, shangut shakre hkra maju n jung ai hpe mung Jahkyi Sau Sau Ai ngu nna tsun sharin nga ai. W.J.S Carrapiet a, “The Kachin Tribes of Burma: For the information of Officers of the Burma Frontier Service (1929)” ngu ai laika buk hta Kachin ngu ai Wunpawng sha ni hpe magam bungli langai ngut kre hkra galaw na atsam n rawng ai (incapacity for continuous work) masha ni re ngu ka tawn nga ai. Ndai zawn re chyahkyi sau sau ai laikyang, myit jasat ni hpe gram kau ra sai.

Bai nna, Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw tinang a gaiwang hta, tinang a dinghku hta, tinang shada da hta grai chye chyang let kunghpan dum nna kawng kra mayu ai ni rai nga ai. Tinang a hkum hpe kade kunghpan dum tim, n-gup aga hte sha masing jahkrat nna tatut magam bungli n shang ai, n galaw ai hpe mu lu ai. Dai zawn re laikyang hpe, ‘Chyahkyi a Hawng Share’ ngu ai ga malai hte shabung da nga ai. Wanmang makau shing grup dung nna amyu sha hte seng ai lam, sut masa hte seng ai lam, hpaji hte seng ai lam ni hpe wan kra let shada tsun jahta chyai nna majoi nga shalai kau ai ni hkrai rai nga ai. Ya ten hta tatut mu lu ai lam gaw, Wunpawng sha ni tsin-yam hkrum ai lahkawng ning jan laman hta hpalap seng, lu sha seng hte kaga shawa hpawng de ai shara hkan e n-gup aga hte amyu sha lam yan hta shang lawm ai grau law nga ai. Myu tsaw mung tsaw ai myit rawng ai ngu nna kade shawu, tsun jahta nga tim, ta tut hta gaw kaman li la sha rai nga ai. Myu tsaw mung tsaw ai lam marawn jahtau nga na malai, amyu hte mungdan a matu tatut man ang ai bungli galaw sa mat wa saga. Chyahkyi a hawng share ai sat laikyang tawn kau ra sai.

Wunpawng sha ni gaw tinang hte seng nna mi rai rai, shawa dawtsa hte seng ai mi rai rai, myu hte mungdan a matu mi rai rai manghkang kaba pru wa ai shaloi shagri n kung wa ai, sadi n dung wa ai hte lit la n gwi nna koi yen kau chye nga ai. Shagri n kung ai majaw,gwi nga ninglen hkrit ai ni rai wa ai. Hkrit chye ai ni rai nga ai majaw, sadi n dung wa ai, manawn masham myit rawng wa ai hte shada da layung madi nna hpyen wa a lata de ap nawng kau chye ai ni rai wa ai. Ga shadawn, 1885, December 28 ya shani English ni hka lam hku nna Manmaw de du lung wa ai shaloi, Panglung zuphpawng kaw shang lawm sai, Lawdan Duwa Zau La a kaji dwi hte Hpungkan Du Wa ngu ai Du Wa Hkam Leng yan woi awn gasat ninghkap ai. British hpyen hpung ni Manmaw kaw nna mali hka lam hku Waimaw de bai lung wa masai. Waimaw kaw nna sinpraw maga de bai htu lung wa hte, Nhkram Du Wa a lamu ga de du wa ai shaloi, amyu sha ni a agying agang htim kasat ai hpe hkrum ma ai. Dai kaw nna Sama bum kaw du ai hte dai kaw dap jung nna nga ma ai. Kamai hte Sama maga de lung wa ai ni hpe woi hkap ninghkap gasat ai wa gaw, Sama Du Wa Sinwa Nawng a kawa Sama Du Wa Gum Seng Li rai nna dai majan kaw nan hkrat sum mat sai. English ni Sama kaw dap jung nna nga nga ai shaloi, majan n kam hpaw sai majaw, Nhkram Du Wa hpang de kumhpaw kumhpa hte rau kasa langai dat nna simsa lam hpaw dat sai. N Hkram Du Wa mung, myit hkrum ai masat masa hku nna Sharaw kasha langai kum hpa dat ai. N Hkram Du Wa hpe nau wa n ra ai, Jinghpaw Ga Byan wa gaw, “Ndai gaw majan gasat saw ai kum la she re,” ngu masu tsun ai hte English Du Wa grai masin pawt ai hte hpyen n-gun kaba hte N Hkram Du Wa up ai lamu ga ginra hpe zing la kau nu ai. Bai nna, 1942 ning hta Mungkan kaw Lagaw Dap hta mying gumhkawng magrau grang dik ai Japan ni du shang wa sai. May 5, 1942 hta Janpan ni Myitkyina mare de du wa ai shaloi, Sir Dorman Smith woi awn ai English hpyen hpung yawng India mungdan Sinmala de hprawng mat wa masai. Buga kaw nga nga ai Jinghpaw ni Japan ni hpe lu ai laknak hpai nna aja awa ninghkap gasat ma ai. Nkau mi lahpaw lang nna jahkya si hpe shinggyin shatai let hkap gap ma ai. Japan hpyenla ni Jinghpaw ni a jahkya si hte gap bun ai katut nna, pala atawng apa gaw n mu, grai gaw hkra machyi rai hkrit kajawng mat nna, htingnut mat wa na hkyen yang, Jinghpaw Ga Byan langai wa, “Ndai gaw jahkya si she re. Si wa chye ai baw n re. Hkrit tsang ra ai lam n nga ai,” ngu tsun dan kau ai majaw, gwi gwi bai htim lung wa lu ma ai. Ndai zawn re shagri brep nna, shada da ju shingna tai mabyin gaw daini du hkra naw byin nga ai. Dai majaw, shada n tsen ai lam ni byin wa ai; shada da ju shingna tai wa chye nga ai. Tinang hta byin wa ai manghkang hpe sumhpai kau nna lama ma hpe (sh) marai langai ngai hpe mara shagun kau chye ai. Dai zawn re myit jasat, laikyang hpe, ‘Chyahkyi a hpyet kajawng’ ngu nna kaji kawa ni tsun sharin da ma ai.

Ginru ginsa Wunpawng sha ni gaw, tinang a gaiwang hpe sha yu nna, chye chyang dum ai ni, rai dum mat ai ni, gawngba mat ai ni; tsun ga nga yang gaw lamu du mat sai zawn nawn chye ai ni rai nga ai. Makau grupyin de hpa byin nga sai, hpa galaw nga ma ai, galai shai mat sai prat a kam maka lam ni hpe kachyi mi pri kayin hkaja yu na myit n rawng nga ai. Dai zawn re ai sat lawat gaw, ‘Chyahkyi a zinlawng madu’ nga nna tsun shadum ma ai. Chyahkyi a zinlawng madu ai myit jasat gaw Wunpawng sha ni a rawt jat lam hpe manu mana hkra machyi shangun nga ai. Moi na Gumchying Gumsa prat hta kadai mung kadai, tinang a mung, lamu ga ginra hta sha machyu nna uphkang nga pra hkrat wa saga ai. Amyu a kahkyin gumdin ai shara rapdaw “Ginjaw” ngu ai n nga ai. Chyahkyi a zinlawng madu ai moi na Gumchying Gumsa sat lawat daini du hkra naw nga nga ai hpe mu lu ai. Kaga amyu baw sang ni hte rau mungkan a mung masa pinra n tsa de lahkam lung wa ai ten, ndai chyahkyi a zinlawng madu ai laikyang gaw Wunpawng sha ni hpe hkrat sum shangun nga ai. Chyahkyi a zinlawng madu ai myit jasat hpe tawn kau nna, Gindai (sh) Ginjaw ngu ai matsun hta man ang ai magam bungli galaw ra ai. Amyu sha ni lawt wa lu na matu kaji kawa ni gaw de tawn sai Gindai hpe jum manat tawn ra ai. Ndai masa gaw, Gindai/Ginjaw kaw na jum tek ai ngu n myit ai sha; amyu a myit hkrum lam, kahkyin gumdin ai lam re ai hpe chye na ra nga ai. Ya daini na ten hta, makam masham masa, htunghking masa, mung masa ni hta tinang a gaiwang daram hpe sha mu ai majaw, myit hkrum kahkyin gumdin na yak la nga ai hte maren, n-gun ja tim, chyahkan a lagaw run ai hpa amyu kanoi htum mat wa na masa pyi pru wa ai. Dai majaw, Wunpawng sha ni gaw Gumchying Gumsa myit jasat rai nga ai chyahkyi a zinlawng madu ai laikyang hpe tawn kau nna lawan dik ai hku myi hkrum kahkyin gumdin ra mat wa sai.

Bai, ‘Chyahkyi a jit tingre ra’ nga ai ga malai langai mi naw myit yu mai nga ai. De a lachyum hpe myit yu yang, Wunpawng sha ni gaw malu masha hta grai baw bang ai ni re. Lu sha kaw baw bang ai majaw, amyu sha ni hkrat sum mat ai lam ni grai law sai. Wunpawng myu ni gaw lu tam ai gaw kachyi mi, lu sha kau ai hta gaw hprau shatau jai lang kau chye ga ai majaw, matsan prat kaw na n lawt lu hkraw ai. Htawm hpang na matu galoi n myit ai, ya yang na lu sha na hpe sha madung tawn nna, matsan nga na prat hpe galoi mung n hkrit ai ni rai nga ai. Mare kaba hkan jawng lung nga ai jawngma ramma ni kanu kawa ni shagun ai ja gumhpraw ni hpe laika hpaji shakut ai kaw jai lang na malai, lu sha ai pyaw hpa lam kaw shama nga ma ai hpe mu lu na re. Makam masham hpung, htunghking hpung, mung masa hpung ni a lamang ni hta tatut magam bungli hta lu sha kaw grau nna wu wu di di rai nga ai hpe mu lu ai. Ngu mayu ai gaw, Wunpawng sha ni gaw lu sha ai kaw grau nna baw bang ai majaw, gaja wa teng sha galaw ra ai magam bungli hta hkrat sum chye nga ai. Laiwa sai ten hta, amyu hte mungdan hpe makawp maga ai magam bungli hta awng dang ai lam loi li lu wa ai ten, lu sha ai lam hta baw bang ai majaw, hkrat sum ai lam law law bai nga wa ai. Amyu langai rawt jat galu kaba wa na matu sut masa gaw grai ahkyak nga ai majaw, ‘hpawtni’ ngu ai htawm hpang na ten hpe shingran let, masing jahkrat nna ja gumhpraw ni hpe tam ra ai, jai lang ra nga ai. Dai majaw, chyahkyi a jit tingre ra ai laikyang gaw amyu a sut masa hpe hkra machyi wa shangun nga ai. Sut masa hta hkrat sum yang, amyu a shanglawt ai lam hta mung hkrat sum wa na re hpe myit dum mai nga ai.

Ga hpungdim hku nna, Jinghpaw Wunpawng sha ni myit sawn dinglik nna sharin la ra ai Ga Malai law law nga ai kaw na n kau mi hpe tang madun ai hku rai sai. Ndai ga malai ni gaw prat dingsa Wunpawng sha ni a kashu kasha ni hpe matut sharin shadum mat wa ra ai lam ni rai nga ai. Ga malai hte seng nna sang lang ai lam hta shut shai ai lam nga yang, laika ka ai wa a ningra ai lam, chye na shai ai lam she rai na re ngu nna yin la let, laika hti ai nu wa hpu nau ni hpe ndai laika ngau hte n-gun jaw dat n-ngai law.

                                                                                      By - Sr. Lahpai Tu Hkawng, (KTC,Kuthkai) 

Shamyet ai laika ni:
1. W.J.S Carrapiet, “The Kachin Tribes of Burma: For the information of Officers of the Burma Frontier Service (1929).
2. Lamawng Sinwa (Uru), Ja Tawng hte Mali Hku (1999).
3. Dr. Manam Tu Ja, ucsifwdkif;&if;om;rsm;\ EdkifiHa&;aemufcHordkif; Nzpf&yfrSeftusOf;


09 July, 2015

3:01 PM

Awng Dang mayu ai rai yang,dawm kau/jahkring kau ra ai n kaja ai akyang ni..



Masha shagu lu su mayu, awng dang mayu ai hkrai rai nga ai,Awng dang ai,lu su ai ngu hpe kadai mung lu galaw la mai nga ai.Awng dang ai ,n-awng dang ai ,lu su ai,matsan  ai ngu ai hpe tinang hkum nan tianang galaw ai lam hte seng nga ai.Normal masha langai kaw n kaja ai akyang ni nga nga ai.Dai gaw n  kaja ai re hpe chye ning len hkan galaw,matut galaw law re ai akyang rai nga ai.Awng dang taw nga ai masha ni gaw dai zawn re ai akyang tsep kawp nnga ai hpe mu lu  ai.Lama na nang awng dang mayu ai masha langai rai yang n kaja ai akyang ni hpe sadi nna koi gam  kau ra ai.


1. A ten gang taw ai akyang
**********************
Aten gang ai/a mu langai hpe kalang ta n galaw ai  akyang gaw ta man masha langai hku nna shamat kau na yak nga ai.Dai ni galaw ra ai bungli hpe hpawt ni du hkra htawt,hpawt ni na bungli hpe gaw hpang shani de bai htawt chye ma ai.Awng dang ai/lu su ai masha ni gaw bungli hpe dai hku n galaw ai sha hpawt ni galaw ra ai hpe dai ni ngut hkra (shnr) ngut ai daram galaw  shakut ma ai.Dai majaw awng dang mayu ai rai yang galaw ra ai magam bungli langai hpe aten n-gang taw ai sha galaw ang ai aten hta ngut hkra galaw shaman u.A ten gang taw ai akyang hpe shamat kau u.

2.Myit Ung-Ang taw ai lam
**************************************
Kalang marang myit ung ang taw ai gaw hpa n ra tim galoi shagu/hpa galaw na raitim asan sha n chye ginhka/n chye daw dan ai sha ung ang taw ai rai yang dai gaw mang hkang kaba rai nga ai.lam lahkawng nga ai hta na gara wa hpe galaw na nchye,aw ra wa she galaw na kun,ndai wa galaw na kun myit hkrai myit taw ta tut gaw langai mung n galaw ai sha aten shama taw yang grai kaja ai ahkaw ahkang ni hpe sum mat/shalai kau chye nga ai.Lam langai ngai hpe atsawm sha lata la nna hkrak sha galaw shakut na ahkyak nga ai.

3.N kaja ai hku myit la chye ai akyang
*******************************
A-ten shagu myit kadun,pawt singdawng taw nga ai masha n kau ni hpe mu ga na re.Dai zawn re masha ni gaw hpa hpe mu tim n kaja ai hku sha chye myit la ai ni rai nga ai.N kaja ai hku hkrai chye myit ai lam gaw shada kanawn mazum lam hte awng dang na lam hta hkrat sum chye nga ai.Dai majaw tinang hkum/tinang a myit gaw n kaja ai hku chye myit la ai akyang nga yang dai hpe gau ngwi ngwi aten la nna kaja ai hku chye myit  hkra shamawn la ra ai.

4.Myit da ai lam ni yawng hpe myit kaw sha bang tawn da ai lam
****************************************************
Ram daw (Normal ) masha (n matsan n lu su) ai masha ni hta myit mada da  ai lam ni,myit sumru ai lam ni law law nga chye ma ai rai tim dai myit ai lam ni hpe ta tut  n galaw ma ai.Dai gaw awng dang ai masha ni hte shai hkat ai lam kaba langai rai nga ai.Awng dang ai ni gaw lam langai lahkawng hpe sha myit nna dai hpe ta tut bungli galaw shakut shaja tang du hkra chye galaw ma ai.

5.Hpa lam hta mung ta tut chye chyang ai  nnga ai lam
*******************************************

Aw ra bungli mung chye ,n dai bungli  mung chye re shara magup chye ai Generalist masha  n kau ni hpe mu ga na re.Dai zawn re masha ni gaw ta tut hta nau n-awng dang ai sha n-ga,n-awng dang ai hpe grau mu lu ai.Magam bungli law law hpe chye nga ninglen hpa majaw n -awng dang ai ta? lam gaw ,shan hte bungli law law hpe kaji kajaw sha chye ai rai nna,magam bungli langai a kaja nan chye ging ai kata lam (Specialist) ni hte hkrum katut wa jang n lu shing daw,n chye galaw  ai majaw rai nga ai.Mungkan hta awng dang lu su ai ni hpe sagawn yu ai shaloi shan hte kaja nan chye jang ai lam langai ,lahkawng kaw sha awng dang ai hpe mu lu nga ai.Dai majaw nang kajan nan awng dang mayu ai rai jang lam shagu hpe galaw na n myit ai sha,tinang kaja myit lawm ai lam hta  ta tut kung kyang hkra sharin la nna myit masin n-gun baw nu ap nawng let shakut  sa wa ga ngu n gun jaw dat ai.

08 July, 2015

3:08 PM

Mungkan n tsa hta manu dan dik htum ai gaw hpa rai ta?



Lani mi hta Hkawhkam kasha hte A mat Gyi ngu ai Ah Gyi wa gaw maigan kaw na du sa wa ai gunrai dut ai gat de sa yu ma ai.N mu ga,n lang ga ai arung  arai ni law law hpe mu ai majaw Hkawhkam kasha wa gaw grai mau ai hte hkan yu hkawm wu ai.Ja Lung seng,ta chyawp,lahkawn ni hte Padamya ni mung dut taw nga ma ai hpe mu jang Hkawhkam kasha wa gaw Ah Gyi wa hpe san wu ai.

“Ah Gyi wa,mungkan ga hta manu dan reng dik htum ai gaw hpa wa rai ta?”ngu san wu ai.Shaloi Dai Ah Gyi wa gaw “Sir,Ja lung seng ni arung arai ni hpe gaw gumhpraw jaw nna mari la mai ai.Aten hpe gaw manu jahpu jaw nna mari la nmai nga ai.Htawt sit gang la na sha mai ai,dai majaw aten gaw manu dan dik re nga ai”ngu tsun wu ai.

Shaloi Hkawhkam kasha wa gaw“Dai hta na grau manu dan ai naw nga ai kun”ngu bai san wu ai.
”Naw nga ai,Mungkan hta manu dan dik htum ai gaw,kam mai,kam hpa mai ai lam (confidence,trust) rai nga ai,masha langai kam mai nmai hpe grai manu dan ai aten law law jaw jang she lu nga ai”ngu nna tsun wu ai.Kam mai ai masha langai gaw hpun hte bung ai.Aten jaw nna hka  jaw ya ra ai,mawn sumli la ra ai,rawt galu kaba wa na matu shaning law law la ra ai.Kam mai ai lam mung dai hte bung nga ai.Langai hte langai shada da kam hpa hkat  mai na matu shaning aten law law rau nga ,rau kanawn jang sha  chye lu ai.
Raitim aten shaning law law yu lajang da ai hpun langai hpe daw kau na matu gaw,aten lani mi pi nra nga ai.Masha langai hte shaning shata law law na hkra shada da kam hkat ai rai tim ga hkaw langai ,akyang langai mi hte sha dai kam mai ai lam hpe hten run shangun lu nga ai.Dai majaw ‘Kam mai ai”ngu ai gaw manu dan dik  re .
Sir,Shada da tsawra hku hkau hkat ai ,dinghku num dinghku la ,kahpu kanau,rau bungli galaw manang shada da hka mat/tsan mat ai lam gaw n dai ‘kam mai ai’ngu hta ning pawt de nga ai.N ra sharawng ai ga si langai hte dai hpe hten run shangun ai lam byin chye ai.Dai majaw aten ladaw law law jaw jang she lu mai ai kam mai ai ngu ai hpe machye machyang hte baw nu sat lawat lang nna galoi mung ngang grin lu na matu makawp maga ra nga ai” ngu tsun dan wu ai.

Hkaw hkam Kasha hte Ah Gyi  wa mung gat kaw nna bai n htang wa mat ma ai.


“Kam mai ai masha langai a manu gaw grai hpu nga ai.”




07 July, 2015

9:47 PM

Kaja ai kan bau magam bungli langai lu na matu..



Tinang a bungli hpe tinang tsawra ra ai.Bungli galaw ai shata mi jan jang bungli de n kam sa ai,tinang a bungli hpe mara shagun ai,grai ba ai nga nna chye myit la nga ai.Dai hku re jang galoi n awng dang lu nga ai.Dai majaw bungli nnan galaw ai kaw na tinang myitlawm ai bungli galaw ra ai.Magam bungli galaw ai hta pyaw na akyak nga ai.Bungli galaw ai hta gumhpaw hpe sha yu ai law ai.Gumhpraw gaw kaja wa nga yang Result,myit mada ai lam n re nga ai.

Tinang kaja myit mada ai lam Goal de du hkra lu galaw yang,gumhpraw gaw hkan nang na rai nga ai.Ngai na myit mada ai lam hpring jang Financial Result gaw shi na shi hkan wa na sha re.Professional Goal (Tinang a kanbau magam bungli a Pan dung) chye na ahkyak ai.N dai lam lahkawng hpe myit nna bungli lata galaw jang 100% hta 80% daram htap htuk jaw ang ai magam bungli langai hpe lu lata na re.

Tinang tsawra ai,galaw pyaw ai bungli hte tinang myitlawm ai magam bungli gaw bung yang she bung na re.Kalang marang myitlawm ai gaw mahkawn hkawn ai,mahkawn ka ai rai nna kaga kan bau magam bungli langai ngai galaw ai rai yang,mahkawn hkawn ,mahkawn ka ai hte gaw gumhpraw n lu na re.Dai hku rai jang tinang myitlawm ai lam law law hta na ya na masa hte htap htuk ai,gumhpraw lu mai ai bungli hpe Professional (tinang a kan bau magam bungli) hku lata la chye ra nga ai.


Linn Tike Nyunt (Myanmar May)

25 May, 2015

10:34 AM

10 Reasons to love a Wungpawng Shayi [Wunpawng Shayi langai hpe hpa majaw tsawra ai , lam kaba 10 )







They say love is a sweet captivity and, like a wildflower, it can grow anywhere. What makes people fall for each other? Why do we fall in love? What makes someone a loveable person? What is this thing called love? Confused and dazed as usual, I find myself unhurriedly rubbing my beardless chin while listening to “Can’t Buy me Love” by The Beatles. One thing is for sure: I become restless around the wunpawng shayi and I do not know why. I lose control because of her. Though there are more than a million reasons to love and adore her, I am only sharing my top ten reasons why she has turned me into a hopeless romantic. The list is not necessarily in order of importance. 

1. Excellent conservations.

There is nothing like conversing with the love of your life in your mother tongue. It is an incredible feeling to talk to my girl in Jinghpaw. We can talk about almost everything and the conversations rarely get boring. I can listen to her sweet-nothings all night long.

2. Cute nicknames.

The first time I heard a girl calling me Tsawra I literally went insane for a moment from massive excitement! My heart pounded against my chest as one girl whispered to me Um Tsaw mung Tsawra hpe ndang tsun hkra grai tsaw ra ai le. I’m alright. I’m not crying. Well, please hand me the tissue papers!
3. Being sought after.
No one can deny the fact that Kachin girls are far more popular than the boys. This really upsets me as I have to fight so hard to get the attention of the wunpawng shayi. I am keeping my fingers crossed that the girls keep treating the wunpawng shadangs as their first priority to date and mate.

4. Yummy dishes.

As a saying goes, the fastest way to a man’s heart is through his stomach. I can always enjoy that organic vegetable soup, fish curry cooked with local herbs, the pounded chili dish, and the nawhpu and penny-worth salads. Only the wunpawng shayi will make it right! Bonus points if she  knows how to make tsa-pyi. Oh yeah.

5. She understands tradition.

At least she will call your parents Gu yan Moi. We all know Myen girls will call their parents-in-law A-Phay and A-May. Here in the U.S, the girls call them by names. Thanks to our foreparents, we have specific terms for these relationships!

6. Married for life.

The divorce rate is low amongst wunpawngs. Majority of our women are very faithful to their husbands and family. They won’t forsake you when things get tough. They stick with you through thick and thin. Just like in most cultures, the guys pass away first leaving the wife with the little kids. I have met many widows who never remarried even if they could or should have. I don’t think many wunpawng men can do that.

7. The kids speak your language.

Being a small minority group in comparison with the global population, it is becoming increasingly very difficult to keep the Kachin languages alive especially for the wunpawngs who live far away from the motherland. It is important to fluently speak the language of the host countries but we must also make sure the kids are able to communicate well with our relatives back home. Imagine my loving mother and my kids having to use body language to communicate! Only the wunpawng shayi can save me from this misery.

8. They are action-driven.

When looking at prominent people amongst the wunpawngs, you will find women far more successful than men in various sectors: social responsibility, volunteering, fashion, modeling, music, education, etc. In the U.S there are more wunpawng females in colleges and universities than their male counterparts. I’m sure it is the same trend in Kachin state and elsewhere in Myen Mung. Apparently there are factors affecting this gap that we need to address. The women have also won prestigious awards for their hard work and dedication.

9. She loves fashion.

It is a known fact the wunpawngs create and wear some of the best traditional dresses in Myen Mung! Put our traditional clothes on any girl: Black, White, Brown, or Yellow and men will turn their heads twice to steal a glance. I wish more fashion designers would invest in men’s fashion so we could also be strutting around like a peacock!

10. Tease me, please me.

Last but not least, they are excellent lovers, you know what I mean. They will love you and let you love them. They look good even without makeup. They excite, delight, and ignite you. They will drive you wild with their bedroom eyes and vibrant personality. They will captivate you with their joyous exuberance and spontaneity.

                                                                                                                          Tsa Doi La


Ref: Our Voices,Issue II 2015  (Publication of the Kachin - American Ramma )
Read ' Our Voices Magazine' from HERE